Jak zmienił się rynek pożyczek pozabankowych w Polsce?

Aktualizacja: 2019-11-19
Data publikacji: 2018-09-28
Autor: Artur Więckowski
Ocena: 4.59
(ilość ocen: 39)

Sektor pożyczek bankowych nie ma w Polsce długiej historii, ale od momentu powstania pierwszych firm pożyczkowych bardzo się zmienił. Współcześnie zaufanie do firm pożyczkowych rośnie, podobnie jak wartość udzielanych przez nie pożyczek. Jak zmieniał się i jak wygląda obecnie rynek pożyczek pozabankowych w Polsce?


Spis treści:
Rynek firm pożyczkowych w Polsce – trzy etapy rozwoju
Od ofert na słupach do stron internetowych – modele biznesowe pożyczkodawców
Do kogo firmy pożyczkowe kierują swoje oferty?
Rynek pożyczek pozabankowych w Polsce a zmiany w prawie
Samoregulacja rynku pożyczek pozabankowych w Polsce


Rynek firm pożyczkowych w Polsce – trzy etapy rozwoju

Pierwszą dużą, rozpoznawalną i działającą do dziś firmą pożyczkową w Polsce był Provident, który zaczął działalność w 1997 r. Historia rynku pożyczek pozabankowych zaczyna się jednak wcześniej – sięga okresu transformacji ustrojowej, czyli początku lat 90. XX wieku. Wówczas też działalność rozpoczęły tzw. firmy słupowe, dla których charakterystyczny był ograniczony zasięg – ofertę kierowały do konsumentów z wybranego obszaru [1]. To właśnie te firmy często nie respektowały obowiązujących przepisów prawa i przyczyniły się do tego, że branża przez wiele lat była postrzegana negatywnie.

Prawdziwy rozkwit firm pożyczkowych nastąpił po globalnym kryzysie finansowym w 2008 r. Przez kilka lat banki mało skrupulatnie badały zdolność kredytową potencjalnych klientów, co doprowadziło do nadmiernego ich zadłużenia i w efekcie problemów z terminowym regulowaniem zobowiązań. Kres takiej polityce banków położyło wprowadzenie w 2010 r. Rekomendacji T dotyczącej dobrych praktyk w zakresie zarządzania ryzykiem detalicznych ekspozycji kredytowych [2]. Wprowadzenie ograniczeń w dostępie do pożyczek i kredytów, poprzez dokładne weryfikowanie przez banki zdolności kredytowej wnioskodawców, doprowadziło do tego, że wielu klientów zaczęły interesować firmy pożyczkowe. Bardziej elastyczna polityka firm pożyczkowych przełożyła się na rosnące zainteresowanie ich ofertą i coraz większą liczbę klientów.

Do rozwoju sektora pożyczek pozabankowych przyczyniło się także uruchomienie sprzedaży produktów kanałem direct. Od 2011 r. obserwuje się intensywną współpracę branży finansowej z technologiczną. Współpraca ta przyniosła wiele innowacyjnych rozwiązań zarówno w zakresie dostępu do produktów, jak i badania zdolności finansowych. Finalnie doprowadziła do tego, że dziś klient może otrzymać pożyczkę nawet w 15 minut, bez wychodzenia z domu.

Od ofert na słupach do stron internetowych – modele biznesowe pożyczkodawców

Na początku lat 90. ubiegłego wieku firmy pożyczkowe docierały do potencjalnych klientów przede wszystkim poprzez wspomniane ogłoszenia umieszczane w miejscach publicznych i w prasie. Niektórzy pożyczkodawcy prowadzili sprzedaż w punktach kredytowych, przy czym najczęściej działały one jedynie lokalnie. Współcześnie kanałów, którymi pożyczkodawcy docierają do potencjalnych klientów, jest znacznie więcej, a najbardziej znaczącym jest oczywiście kanał online.

Chwilówki online na rynku pożyczek pozabankowych

Do niedawna, firmy pożyczkowe przez internet udzielały wyłącznie pożyczek na krótki termin i w niskiej kwocie, np. do 3000 zł, na 30 dni. Współcześnie drogą tą można ubiegać się również o tzw. pożyczki ratalne, przy czym nie są one dostępne w ofercie wszystkich pożyczkodawców, a jedynie niektórych, np. Zaplo czy Wonga. Charakterystyczne dla tych produktów są wysoka kwota pożyczki (nawet to 15 tys. zł) i wydłużony czas spłaty (np. do 60 miesięcy).

Ten model biznesowy jest aktualnie bardzo mocno rozwijany, a to dlatego, że jest bardzo efektywny. Z jednej strony zapewnia klientom szybki dostęp do gotówki na potrzeby konsumpcyjne (bo wnioski są rozpatrywane w sposób zautomatyzowany), z drugiej pozwala pożyczkodawcom ograniczyć koszty związane z prowadzeniem działalności i jednocześnie skutecznie kontrolować spłatę poszczególnych pożyczek [3].

Proces zawarcia umowy pożyczki online

Źródło: opracowanie na podstawie “Rynek firm pożyczkowych w Polsce” – PwC

Obsługa w domu

Niektóre firmy pozabankowe próbują dotrzeć do klientów, którzy są wykluczeni finansowo i cyfrowo – nie posiadają dostępu do rachunku bankowego, nie korzystają z internetu, a co za tym idzie, nie mogą wnioskować o pożyczkę drogą elektroniczną. Mowa tu o pożyczkach z obsługą w domu, które znajdują się m.in. w ofertach firm Provident i Bocian.

Dla pożyczek z obsługą w domu klienta charakterystyczne są wyższe kwoty niż w przypadku chwilówek udzielanych przez internet, wydłużony czas spłaty, wizyta pracownika firmy w domu klienta i plan spłaty pożyczki online, który przewiduje cotygodniowe raty. Ponieważ wniosek o pożyczkę wypełniany jest przez przedstawiciela podczas wizyty u pożyczkobiorcy, procedura przyznania środków jest wydłużona. Tak zwana obsługa domowa generuje także wyższe koszty – w cenę pożyczki wliczone są wizyty pracownika firmy pożyczkowej. Z drugiej strony większość firm proponuje także alternatywę w postaci spłaty pożyczki online przelewem bankowym (wówczas koszty obsługi pożyczki są niższe).

W przypadku tego modelu biznesowego eksperci podkreślają aspekt psychologiczny – małe kwoty łatwiej uregulować niż duże [4]. Dla pożyczkodawcy ma też znaczenie kontrola klienta. Dzięki wizytom przedstawiciela wywierana jest presja na regularną spłatę zobowiązania.

Proces zawarcia umowy pożyczki z obsługą domową

Źródło: opracowanie na podstawie “Rynek firm pożyczkowych w Polsce” – PwC

Do kogo firmy pożyczkowe kierują swoje oferty?

Przez lata działalności rynek pożyczek pozabankowych w Polsce jasno określił docelowego klienta. Od początku lat 90. ubiegłego wieku, aż do momentu wprowadzenia Rekomendacji T, firmy pożyczkowe specjalizowały się w obsłudze konsumentów z niską zdolnością kredytową i często zadłużonych. Szczególnie w okresie, gdy banki bardzo ochoczo przyznawały produkty bankowe klientom bez dogłębnej weryfikacji ich zdolności kredytowej, firmy pożyczkowe obsługiwały głównie konsumentów, którym nie udało się uzyskać kredytu w banku. Dziś sytuacja wygląda inaczej.

Choć w ofertach firm pożyczkowych wciąż funkcjonują pożyczki dla osób zadłużonych (tzw. pożyczki bez BIK), to docelową grupą klientów są konsumenci w wieku od 18 do 34 lat [5]. Osoby młode często nie mają historii kredytowej i pracują na umowach cywilnoprawnych, w efekcie nie zawsze są wiarygodne w oczach banków. Gdy potrzebują pieniędzy na większy wydatek, często nie mogą liczyć na to, że otrzymają bankowy kredyt. Właśnie tę niszę zdecydowały się zagospodarować firmy pożyczkowe.

Struktura klientów według wieki w dniu podpisania umowy pożyczki

Źródło: opracowanie na podstawie “BIK – Kredyt trendy”

Ukierunkowanie produktów oferowanych przez firmy pożyczkowe na młodych konsumentów wymusiło również zmianę w prowadzeniu modelu biznesowego. To nie przypadek, że niemal wszyscy pożyczkodawcy oferują pożyczki przez internet – właśnie ten kanał preferują potencjalni klienci.

Rynek pożyczek pozabankowych w Polsce a zmiany w prawie

Współcześnie, sektor pożyczek pozabankowych na polskim rynku wciąż się rozwija. Z jednej strony może pochwalić się ogromną liczbą klientów (szacuje się, że z pożyczek pozabankowych skorzystało już ponad 1,5 mln Polaków), z drugiej zaś liczba udzielonych pożyczek rośnie (tylko w I półroczu 2017 r. firmy pożyczkowe udzieliły 962 tys. pożyczek, czyli o 9,4 proc. więcej niż w analogicznym okresie rok wcześniej [6]).

Wartość udzielonych pożyczek

Źródło: opracowanie na podstawie “Sektor instytucji pożyczkowych w Polsce. I połowa 2017”

Rozwój rynku firm pożyczkowych w Polsce to efekt zaufania, jakim klienci obdarzyli te podmioty. Z badania reputacji sektora finansowego przeprowadzonego przez Kantar TNS wynika, że firmom pożyczkowym ufa 17 proc. Polaków [7]. To więcej niż w latach poprzednich – na to zaufanie cała branża systematycznie pracuje od wielu lat, co ma odzwierciedlenie zarówno w przejrzystych ofertach, jak i regulacjach prawnych.

Na początku lat 90. XX wieku, gdy na rynku swoją działalność zaczynały pierwsze firmy pożyczkowe, w prawie nie było żadnych uregulowań, co powodowało zupełną dowolność w formułowaniu poszczególnych zapisów w umowach. W tym czasie, większość firm naliczała wysokie oprocentowanie i opłaty dodatkowe. Współcześnie interesy konsumentów są chronione, bo udzielanie pożyczek jest uregulowane w przepisach. Do najważniejszych należy tzw. „ustawa antylichwiarska” z 2015 r. – wprowadziła ona m.in. kres tzw. rolowaniu pożyczek i ograniczyła wysokość kosztów naliczanych w związku z ich udzielaniem.

Samoregulacja rynku pożyczek pozabankowych w Polsce

Zmiany w prawie, które następowały stopniowo, to nie wszystko. Istotna jest też samoregulacja branży. W 1999 r. powstała Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych – Związek Pracodawców skupiająca różne przedsiębiorstwa działające na polskim rynku finansowym. Wśród członków znajdują się m.in.: Wonga, SuperGrosz i AASA Polska. Aktualnie działa również Polski Związek Instytucji Pożyczkowych (PZIP), który zrzesza firmy pożyczkowe. Aby stać się członkiem tej organizacji, firma pożyczkowa musi przejść weryfikację – badane są m.in. wzorce umów, którymi się ona posługuje, i jej reputacja wśród klientów. W gronie członków PZIP są zarówno większe, jak i mniejsze firmy, np. Net Credtit, Vivus, LendOn, Via SMS i Monedo Now.

Elastyczne podejście firm pożyczkowych wcale nie oznacza, że nie weryfikują one dokładnie zdolności kredytowej pożyczkobiorców. Przeciwnie, dziś każda firma dokładnie sprawdza zdolność kredytową potencjalnego klienta. Aby uchronić klientów przed nadmiernym zadłużeniem, firmy pożyczkowe współpracują m.in. z BIK czy BIG. Korzystają także z branżowej bazy Credit Check. Wszystko to wpłynęło na rozwój branży pożyczkowej i jej odbiór przez konsumentów.

[1] A. Herman, Struktura i dynamika pozabankowego sektora pożyczkowego w Polsce, http://www.pte.pl/pliki/pdf/rynek_firm_pozyczkowych_w_polsce_branicka.pdf (dostęp 14.09.2018).
[2] Rekomendacja T, https://www.knf.gov.pl/knf/pl/komponenty/img/knf_49957_Rekomendacja%20T_18474.pdf (dostęp 14.09.2018).
[3] Rynek firm pożyczkowych w Polsce. Raport PwC, https://www.pwc.pl/pl/publikacje/assets/pwc_raport_rynek_firm_pozyczkowych.pdf (dostęp 14.09.2018).
[4] Ibidem (dostęp 14.09.2018).
[5] BIK: Kredyt Trendy – podsumowanie 1 półrocza 2017 r. w kredytach, https://media.bik.pl/informacje-prasowe/370074/bik-kredyt-trendy-podsumowanie-1-polrocza-2017-r-w-kredytach (dostęp 14.09.2018).
[6] Ibidem (dostęp 14.09.2018).
[7] Kredyt zaufania do firm pożyczkowych już na 17%, https://dyskusja.biz/gospodarka/kredyt-zaufania-do-firm-pozyczkowych-juz-na-17-61271 (dostęp 14.09.2018).

Polecane oferty

Z pożyczek Vivus skorzystało już kilka milionów osób w Polsce jak i za granicą. Jeśli jeszcze nie wziąłeś swojej pierwszej chwilówki – Vivus będzie chyba najlepszym rozwiązaniem.

Pierwsza darmowa pożyczka do 5000 zł. Jedna z najczęściej wybieranych pożyczek przez użytkowników naszego portalu. Ceniona szczególnie za bezproblemowość i szybkość.

Na nieprzewidziane wydatki Wandoo przygotowało ofertę darmowej pożyczki do 3000 zł na 30 dni. Stali klienci mogą skorzystać z rabatów w programie lojalnościowym,

SolCredit jest innowacyjną firmą, która szybko pozwoli znaleźć Ci finansowanie. Dla nowych klientów pierwsza pożyczka do 5000 zł za darmo.

Komentarze

Dodaj komentarz do artykułu:

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w naszym serwisie.

Sponsorujemy

Robert Chmiel Logo Oficjalny partner Loan Magazine Awards 2016 Kongres Sektora Pożyczkowego Logo

Nasze wyróżnienia

Laur konsumenta 2016 Chwilowo.pl stosuje się do Zasad Dobrych Praktyk KPF

Nasi partnerzy

Polski Związek Instytucji Pożyczkowych logo Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce logo