Kredyt konsumencki – wszystko co musisz o nim wiedzieć

Aktualizacja: 2020-04-28
Data publikacji: 2020-04-20
Autor: Katarzyna Walczyk
Ocena: 5
(ilość ocen: 2)

Kredyt konsumencki jest produktem finansowym, który w przeciwieństwie do kategorii kredytów konsumpcyjnych – jest ściśle regulowany przepisami prawa. Aby kredyt nazwać kredytem konsumenckim, musi on spełnić szereg cech, które są określone w Ustawie z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim. Przepisy zawarte we wspomnianej ustawie mają na celu ujednolicenie zasad funkcjonowania wielu produktów finansowych i zagwarantowanie klientom banków, SKOK-ów i firm pożyczkowych precyzyjnych i bezpiecznych warunków udzielenia kredytu/pożyczki i dalszej obsługi zaciągniętych zobowiązań. Czym dokładnie jest kredyt konsumencki i kto może z niego skorzystać?

Co to jest kredyt konsumencki? Kto może z niego skorzystać?

Według definicji kredyt konsumencki to zobowiązanie finansowe, udzielone konsumentowi będącemu osobą fizyczną przez bank, SKOK lub instytucję pożyczkową. Duże przedsiębiorstwa i spółki nie mogą skorzystać z celowego kredytu konsumenckiego. Jednak w praktyce, z uwagi na atrakcyjne warunki kredytowania, wielu przedsiębiorców prowadzących własną działalność gospodarczą zamiast kredytu inwestycyjnego dla firm, wybierają kredyt konsumencki, występując w umowie kredytu jako osoba prywatna. Czemu?

Wśród ofert banków można znaleźć kredyty udzielane na dowolny cel. Po wypłacie kredytu kredytobiorca nie zatem ma obowiązku dokumentowania przed bankiem faktu wydatkowania środków. Właśnie dlatego niezwykle popularne jest finansowanie wydatków związanych z działalnością firmy kredytem konsumenckim.

Kredyt konsumencki ma określoną prawnie maksymalną wysokość. Według Artykułu 3.1 Ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim maksymalna wysokość kredytu nie może przekroczyć 255 550 złotych.

Przepis ten obowiązuje również w przypadku kredytów udzielanych w walucie obcej. W takim wypadku maksymalna wysokość kredytu nie powinna przekroczyć równowartości tej kwoty po przeliczeniu na złotówki.

Konsument, który zawiera umowę o kredyt konsumencki, automatycznie nabywa wszystkie obowiązki i uprawnienia wynikające z zapisów umowy kredytowej. Wytyczne co do treści samej umowy o kredyt również są ściśle określone ustawą o kredycie konsumenckim. Dla tej kategorii produktów bankowych ma również zastosowanie ustawa antylichwiarska i Kodeks Cywilny (szczególnie dotyczy to ostatniej zmiany, która obowiązuje od 1 stycznia 2016 roku). Prawo ogranicza również maksymalną wysokość oprocentowania kredytów i pożyczek — wynika to bezpośrednio z artykułu 359. KC.

Aby określić maksymalną wysokość odsetek ustawowych, należy do aktualnej stopy referencyjnej określonej przez NBP dodać 3,5 punktu procentowego i pomnożyć przez 2. Obecnie, maksymalne odsetki wynoszą około 9% w skali roku. W związku z aktualną sytuacją gospodarczą związaną z pandemią koronawirusa Rada Polityki Pieniężnej obniżyła stopy procentowe z 1,5 proc. do 1 proc.

Kredyty konsumenckie to dość szeroka kategoria różnych produktów, które oferuje sektor bankowy, ale są to również rozwiązania pochodzące z sektora pozabankowego, czyli instytucji pożyczkowych i SKOK-ów.

Określone prawa kredytobiorcy

Kredyt konsumencki jest co do zasady – najbezpieczniejszą formą pożyczania. Kredytobiorca, który korzysta z tego rodzaju kredytu, ma na siebie nałożone nie tylko określone obowiązki, ale również prawa. Pierwszym jest prawo do złożenia reklamacji i rozpatrzenia jej w określonym umową terminie.

W przypadku kredytów bankowych czas odpowiedzi na złożoną reklamację wynosi 30 dni, bank ma również obowiązek poinformować kredytobiorcę o ewentualnym przedłużeniu rozwiązania reklamacji o kolejne 30 dni. Kredytobiorcy przysługuje również zapoznanie się z formularzem informacyjnym, umową kredytową i wszystkimi jej załącznikami. Konsument ubiegający się o kredyt ma też prawo do uzyskania szczegółowych informacji w zakresie wszystkich faktycznych kosztów kredytu, wysokości RRSO i innych parametrach umowy. Kredytobiorcy przysługuje też prawo do wcześniejszej spłaty zobowiązania.

To, co najważniejsze – w przypadku kredytu konsumenckiego, kredytobiorca ma prawo do odstąpienia od umowy kredyt w terminie do 14 dni od daty jej zawarcia. Takiej możliwości nie gwarantuje kredyt konsumpcyjny.

Jak wygląda umowa o kredyt konsumencki?

Umowa o kredyt konsumencki powinna być co do zasady ujednolicona dla wszystkich konsumentów. Jej budowa musi być jednoznaczna i możliwie prosta, tak aby potencjalny wnioskodawca, który nie jest biegły w nomenklaturze finansowej, był w stanie zrozumieć jej zapisy. Ustawa wymaga od podmiotów udzielających kredytów i pożyczek jasnego określenia najważniejszych parametrów, czyli:

  • Wysokości kosztów udzielonego kredytu lub pożyczki,
  • Warunków wypłaty,
  • Ewentualnych zabezpieczeń kredytu i sposobów ich ustanawiania.

To, co istotne, przed podpisaniem umowy o kredyt konsumencki, klient banku powinien mieć możliwość zapoznania się z formularzem informacyjnym, a nawet szkieletem umowy, w których zawarte będą najważniejsze parametry wybranego kredytu. Tego rodzaju dokument jest jednocześnie jednym z obowiązkowych załączników, które powinny być przedstawione wraz z umową kredytową, regulaminem, tabelami opłat i prowizji itp. Formularz informacyjny ma również określoną datę ważności. Obowiązuje on maksymalnie 3 dni robocze. Dokument ten musi zawierać dane takie jak:

  • Rodzaj kredytu,
  • Czas trwania umowy, terminy spłaty, zasady spłaty,
  • Wysokość RRSO,
  • Całkowity koszt kredytu,
  • Dodatkowych umów np. konieczności podpisania umowy ubezpieczenia itp.

To najważniejsze szczegóły, które dają klientowi banku rzetelny obraz oferty kredytu konsumenckiego. Dzięki temu, możliwe jest realne porównanie kilku ofert banków. Co ciekawe, w przypadku kredytu konsumpcyjnego – tak szczegółowe informowanie klientów o ofercie nie jest obowiązkowe.

Umowa o kredyt konsumencki musi być spisana. Nie oznacza to jednak, że kredytobiorca musi ją otrzymać fizycznie – w papierowej formie. Istnieje bowiem umowa o kredyt konsumencki, która jest zawierana na odległość. Oznacza to, że do kredytobiorcy wysyłany jest formularz, umowa i złączniki w formie elektronicznej. W praktyce najczęściej odbywa się to w formie wiadomości e-mail z załącznikami lub innym trwałym nośniku elektronicznym.

Rodzaje kredytów konsumenckich

Kredyty konsumenckie to dość szeroki zakres produktów finansowych. Do tej kategorii zalicza się w szczególności:

  • Ogólnie — umowę kredytową zawartą w rozumieniu przepisów prawa bankowego,
  • Umowę pożyczki zawartą z firmą pożyczkową, SKOK-iem lub bankiem,
  • Umowę o kredyt odnawialny,
  • Umowę wiązaną, zakupy ratalne,
  • Leasing, najem (z obowiązkiem przeniesienia własności przedmiotu zabezpieczenia na konsumenta),
  • Kredyty obrotowe,
  • Kredyty konsolidacyjne,
  • Kredyty samochodowe.

Wartość każdego z wyżej wymienionych rozwiązań nie powinna jednak przekroczyć wartości 255 550 złotych. Każdy produkt bankowy na kwotę większą niż wymieniona, nie jest już kredytem konsumenckim. Przed 18 grudnia 2011 roku, każdy kredyt hipoteczny był jednocześnie kredytem konsumenckim. Po zmianie ustawy, kredyty hipoteczne nie podlegają już pod tę kategorię.

Mianem kredytu konsumenckiego nie można określić również pożyczek i kredytów udzielanych na 0%, a także kredytów studenckich.
Długoterminowe pożyczki pozabankowe i chwilówki również podlegają pod ustawę o kredycie konsumenckim. Definicja ta nie obowiązuje jednak w przypadku darmowych chwilówek i pożyczek na tzw. 0%, ponieważ nie są one ani oprocentowane, ani obarczone innymi kosztami. W niektórych wypadkach ustawa o kredycie konsumenckim ma tylko częściowe zastosowanie. Do takich wypadków można zaliczyć umowy o kredyt w ROR z terminem spłaty do jednego miesiąca, do trzech miesięcy lub na żądanie, umowy o kredyt/pożyczkę z zabezpieczeniem hipoteką, przekroczenia środków znajdujących się na ROR, niektórych umów o odroczenie płatności lub zmianę sposobu spłaty zobowiązania.

Zabezpieczenia kredytów konsumenckich

W przypadku kredytów konsumenckich, bank może wymagać od kredytobiorcy zabezpieczenia. W sytuacji wymagania weksla – dla bezpieczeństwa kredytobiorcy musi być on opatrzony specjalną klauzulą, która uniemożliwi przeniesienia praw na inną osobę. Każdy weksel powinien zatem zawierać adnotację o treści „rekta weksel”, która oznacza inaczej zakaz indeksowania. Umowa o kredyt konsumencki musi również wyraźnie opisywać zasady zwolnienia zabezpieczenia po wygaśnięciu zobowiązania kredytowego.

Prowizja a kredyt konsumencki

Zgodnie z zapisami Ustawy o kredycie konsumenckim, prowizja za udzielenie kredytu nie ma ograniczenia. Prowizją nazywa się czysty zarobek banku, który nierzadko doliczany jest do pożyczonego kapitału. Przed 18 grudnia 2011 roku prowizja za udzielenie kredytu konsumenckiego mogła wynosić maksymalnie 5%, po zmianie ustawy jej wysokość nie jest już określona. W zależności od polityki banku prowizja może być stała lub uzależniona od wysokości zaciągniętego zobowiązania.

Ustawa o kredycie konsumenckim reguluje jednak kwestie maksymalnych wysokości prowizji za wcześniejszą spłatę kredytów konsumenckich. Według prawa prowizja za wcześniejszą spłatę nie może być wyższa niż:

  • 1% spłacanej części kredytu pod warunkiem, że czas między datą przedterminowej spłaty a okresem spłaty wskazanym w umowie jest dłuższy niż 1 rok i 0,5% jeśli jest krótszy niż rok.
  • Wysokość odsetek, które kredytobiorca musiał zapłacić w czasie między przedterminową spłatą a określonym umową kredytową terminem zakończenia spłaty.

Niezależnie od rodzaju pobranej prowizji – za udzielenie kredytu, czy za jego wcześniejszą spłatę, kredytodawca ma obowiązek poinformować kredytobiorcę o wysokości prowizji – to jeden z zapisów Ustawy o kredycie konsumenckim.

Kredyt konsumencki a kredyt konsumpcyjny

Wiele osób myli oba pojęcia. Kredyt konsumencki i jego zapisy są regulowane ustawą o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 roku. Ma on charakterystyczną, ujednoliconą konstrukcję umowy i jasne warunki spłaty. Kredyt konsumpcyjny nie podlega pod wyżej wymienione przepisy. Warunki udzielenia i zasady spłaty są uzależnione wyłącznie od wewnętrznej polityki banku.

Kredyt konsumpcyjny może być udzielony tylko przez bank. Kredyt konsumencki to w świetle ustawy produkt finansowy, który pochodzi nie tylko z oferty banku, ale również firmy pożyczkowej lub SKOK-u.

Kolejną różnicą, która odróżnia oba rodzaje kredytów jest maksymalna wysokość kredytu. W przypadku kredytu konsumpcyjnego nie ma odgórnie narzuconych maksymalnych kwot zobowiązania. Z kolei najwyższa wysokość kredytu konsumenckiego nie może wynieść więcej niż 255 550 złotych (lub równowartość w walucie). Kolejną, nie mniej ważną z perspektywy kredytobiorcy różnicą, która dzieli oba rodzaje kredytów, jest możliwość odstąpienia od umowy bez wskazania przyczyn. W przypadku kredytu konsumpcyjnego bank nie ma obowiązku udzielić takiej możliwości, a przy kredycie konsumenckim prawo do odstąpienia jest uregulowane ustawą.

Zalety kredytu konsumenckiego są dla klientów instytucji finansowych wyraźnie odczuwalne. Ujednolicenie treści umów, jasne zapisy i gwarancja bezpieczeństwa obsługi są tym, co wpisuje się w definicję bezpiecznego pożyczania. Cała procedura udzielenia kredytu konsumenckiego opiera się na dokładnym badaniu zdolności finansowej. Poza sprawdzeniem baz gospodarczych weryfikowany jest również BIK wnioskodawcy. Całokształt analizy jest również związany z możliwą koniecznością dostarczenia dodatkowych dokumentów, które potwierdzają wysokość, źródło dochodów itp. Osoby, którym zależy na szybkim i prostym kredycie z minimalną liczbą formalności – mogą rozważyć zaciągnięcie kredytu konsumpcyjnego, który może (ale nie musi) być związany ze znacznie mniej szczegółowym procesem weryfikacji wniosku. Ustawa o kredycie konsumenckim przyniosła korzyści nie tylko kredytobiorcom. Korzyścią dla banków miało być podwyższenie maksymalnej wysokości takiego kredytu z 80 000 złotych na 255 550 złotych i pozostawienie wolnej ręki w zakresie ustalenia wysokości prowizji za udzielenie kredytu.

Więcej artykułów z tej kategorii

Komentarze

Dodaj komentarz do artykułu:

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.

Sponsorujemy

Robert Chmiel Logo Oficjalny partner Loan Magazine Awards 2016 Kongres Sektora Pożyczkowego Logo

Nasze wyróżnienia

Laur konsumenta 2016 Chwilowo.pl stosuje się do Zasad Dobrych Praktyk KPF

Nasi partnerzy

Polski Związek Instytucji Pożyczkowych logo Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce logo