Oszustwo kapitałowe – czy występuje na rynku pożyczek?

Aktualizacja: 2020-01-22
Data publikacji: 2019-12-03
Autor: Marta Kazimierska
Ocena: 5
(ilość ocen: 2)

Wiele mówi się na temat wyłudzania kredytów lub pożyczek na skradzione dane osobowe. Jest to przestępstwo, z którym organy ścigania starają się walczyć na coraz szerzej zakrojoną skalę. Jak się jednak okazuje, skradziony lub podrobiony dowód osobisty, to nie jedyny fałszywy dokument, jaki w banku czy firmie pożyczkowej przedkładają oszuści. Celem uzyskania wyższego finansowania preparują oni zaświadczenia o osiąganych dochodach, popełniając tym samym oszustwo kapitałowe.

Czym jest oszustwo kapitałowe w świetle prawa?

W przepisach kodeksu karnego znajdziemy art. 297 par. 1, który mówi o tym, że osoba, która celem uzyskania dodatkowego finansowania w postaci kredytu bankowego, innej pożyczki pieniężnej, instrumentu finansowego albo zamówienia publicznego, przedkłada choćby jeden fałszywy lub poświadczający nieprawdę dokument, podlega karze od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Artykuł zaznacza jednak, że regulacje te dotyczą osób, które dopuszczają się opisanego czynu zabronionego:

Porównaj wszystkie chwilówki:

darmowe i bez BIK. Znajdź najlepszą ofertę dla siebie.

  • w bankach,
  • instytucjach prowadzących podobną działalność gospodarczą na podstawie ustawy (np. SKOK-i lub firmy pożyczkowe),
  • organy lub instytucje rozporządzające pieniędzmi publicznymi.

Z powyższych zapisów wynika, że osoby powodowane np. chęcią uzyskania chwilówki lub pożyczki ratalnej o wyższej wartości, przedkładają przerobione lub podrobione zaświadczenie o zarobkach bądź składają fałszywe oświadczenie o dochodach, popełniają przestępstwo podlegające karze więzienia.

Dokument podrobiony, przerobiony, a może nierzetelny?

Oszustwo kapitałowe w świetle prawa.

W zapisach dotyczących popełniania oszustw kapitałowych czy kredytowych możesz spotkać się z różnymi określeniami fałszywego dokumentu, na podstawie którego następuje próba wyłudzenia pożyczki. Warto zdawać sobie sprawę z różnic występujących w definicjach tych dokumentów.

Z dokumentem podrobionym masz do czynienia wówczas, kiedy został on sporządzony przez inna osobę niż ta, która widnieje na dokumencie, jako uprawniona do jego wystawienia. Dokument podrobiony to więc taki, który według stwierdzenia Sądu Najwyższego ma zachowywać pozory, że został sporządzony i wydany przez osobę, która się pod nim podpisała. Przykład: oszust przygotowuje zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach w nieistniejącej firmie i przedkłada je podczas starania się o chwilówki lub pożyczki ratalne.

Dokument przerobiony tym różni się od podrobionego, że na zaświadczeniu wydanym przez właściwy ku temu organ, osoba próbująca dokonać wyłudzenia, zmienia zawarte w dokumencie informacje np. wysokość zarobków. W interpretacji prawnej do przerobienia dokumentu dochodzi więc wówczas, gdy podmiot nieuprawniony dokonuje w nim modyfikacji z własnej inicjatywy.

W klasyfikacji dokumentów, na których podstawie może dojść do przestępstwa oszustwa kapitałowego wymienia się także dokument poświadczający nieprawdę oraz dokument nierzetelny. W pierwszym przypadku zaświadczenie zostaje wydane przez uprawniony do tego podmiot, ale na skutek celowego działania osoby wystawiającej, zawiera fikcyjne dane.

Podobnie jest w sytuacji wystawienia dokumentu nierzetelnego, z tą jednak różnicą, że do zamieszczenia w zaświadczeniu nieprawdziwych danych dochodzi nieintencjonalnie, np. na skutek niedbalstwa. W prawnym kontekście dokumentów poświadczających nieprawdę czy nierzetelnych mówi się jedynie w przypadku pojawienia się w nich błędów w informacjach istotnych z punktu widzenia np. instytucji wydającej decyzje kredytowe lub pożyczkowe.

Oszustwo kapitałowe podczas starania się o pożyczkę

Wśród pożyczkobiorców utarło się przeświadczenie o tym, że firmy pożyczkowe udzielając dodatkowego finansowania, wymagają znacznie mniej od swojego przyszłego klienta niż instytucje bankowe. W dużej mierze założenie to jest słuszne, gdyż minimum formalności i elastyczne podejście do wnioskodawcy to aspekty, którymi pożyczkodawcy przyciągają do siebie potencjalnych klientów. Niestety, mogą również przyciągać tych o nie do końca uczciwych zamiarach.

Oszustwo finansowe, jakim jest wyłudzenie pożyczki.Oszustwa finansowe nie należą niestety na rynku pożyczek pozabankowych do rzadkości, a wyłudzenie chwilówki na cudze dane jest wciąż najpopularniejszym z nich. Dość wspomnieć, że tylko w II kwartale 2019 roku doszło do ponad 1000 prób wyłudzeń kredytów w całej Polsce. W procederach tych oszuści posługują się najczęściej podrobionymi dokumentami tożsamości na podstawie przechwyconych bezprawnie danych innej osoby lub po prostu przedkładają u pożyczkodawcy skradziony dowód osobisty podszywając się pod jego posiadacza.

W jaki jednak sposób może dojść do oszustwa kapitałowego podczas starania się o pożyczkę? Wciąż jednym z najpopularniejszych produktów oferowanych przez firmy pożyczkowe jest pożyczka na oświadczenie. Nic więc prostszego dla oszusta niż zadeklarowanie nieprawdziwej wysokości osiąganych dochodów lub wpisanie fikcyjnych danych dotyczących pracodawcy i zatrudnienia. Jeżeli historia w rejestrach BIK, BIG InfoMonitor, KRD czy ERIF nie budzi większych wątpliwości, bardzo prawdopodobne, że oszust uzyska pożyczkę o wnioskowanej wartości.

Jeżeli osoba, która przedkłada w firmie pożyczkowej fałszywy dokument poświadczający zatrudnienie lub wysokość zarobków, dodatkowo już w momencie składania wniosku nie ma zamiaru spłacać uzyskanego zobowiązania, popełnia również przestępstwo oszustwa zwykłego, z tytułu którego także będzie pociągnięta do odpowiedzialności karnej.

Do oszustwa kapitałowego w trakcie starania się o pożyczkę może dojść nie tylko w momencie składania oświadczenia przez wnioskodawcę. Jeżeli przedłoży on podrobione, przerobione lub poświadczające nieprawdę zaświadczenie uzyskane od pracodawcy, również mamy w tym kontekście do czynienia z wyłudzeniem pożyczki. Musisz bowiem pamiętać, że sytuacja zawodowa, a także wysokość i regularność osiąganych dochodów to jedne z najistotniejszych kryteriów branych pod uwagę podczas ustalania, czy pożyczkobiorca posiada zdolność kredytową.

Jak pożyczkodawcy zapobiegają oszustwom finansowym?

Rynek pożyczek pozabankowych zmienia się i ewoluuje odpowiadając na potrzeby swoich klientów. Jedną z najistotniejszych przemian jest dążenie do sprowadzenia głównego kanału sprzedaży pożyczek do procesu przebiegającego w całości online. Sprawdzanie zdolności kredytowej wnioskodawców dokonywane jest wówczas najczęściej za pomocą aplikacji do weryfikacji danych takich, jak np. Kontomatik czy Szybka Identyfikacja. Za ich pomocą pożyczkodawca może sprawdzić nie tylko poprawność danych osobowych wpisanych we wniosku, ale także prześledzić historię rachunku bankowego potencjalnego pożyczkobiorcy.

Jeżeli wpływy na koncie i ich nadawcy nie zgadzają się z danymi umieszczonymi na przedłożonym zaświadczeniu, pożyczkobiorca zostanie najprawdopodobniej poproszony o dodatkowe wyjaśnienia lub jego wniosek będzie automatycznie odrzucony. Aplikacje do szybkiej weryfikacji tożsamości i historii konta bankowego stanowią więc jeden z najlepszych sposobów na zapobieganie procederowi oszustwa kapitałowego.

Kolejną metodą weryfikacji potencjalnych klientów stosowaną przez firmy pożyczkowe jest sprawdzanie rejestrów dłużników. Jeżeli osoba wnioskująca o pożyczkę przedstawiła zaświadczenie o tym, że osiąga stabilne dochody na wysokim poziomie, a w bazach zadłużonych posiada wiele wpisów dotyczących niespłaconych zobowiązań, to sygnał dla pożyczkodawcy, że przedłożony dokument może być fałszywy. Pomijamy tu oczywiście kwestię tego, że z negatywnymi wpisami w rejestrach ciężko jest z zasady otrzymać pożyczkę.

Osoba analizująca wniosek pożyczkowy ma również prawo zweryfikowania danych zawartych w oświadczeniu lub zaświadczeniu pożyczkobiorcy, poprzez bezpośredni kontakt z jego zakładem pracy. Metodę tę stosuje się jednak bardzo rzadko, chyba, że występują wyraźne ku niej przesłanki.

Wielowątkowy wymiar wyłudzeń pożyczkowych

Próby wyłudzenia kredytów i pożyczek zdarzają się od lat. To, co ulega zmianie to ich skala oraz sposoby, w jakie przestępcy próbują uzyskać dodatkowe finansowanie. Oszustwo kapitałowe, jako jedna z form występowania powyższego procederu zdarza się na rynku pożyczkowym zdecydowanie rzadziej niż wyłudzenia zobowiązań na cudze dane. Znamiennym jest jednak to, jak wiele wątków może posiadać ten typ oszustwa. Od fałszywych oświadczeń, przez podrabiane dokumenty oraz takie, które intencjonalnie poświadczają nieprawdziwe dane, na zamierzonym braku spłaty zobowiązania kończąc. Mając na uwadze te wszystkie aspekty, z dużą dozą prawdopodobieństwa należy się spodziewać postępujących zaostrzeń w procesach przyznawania pożyczek pozabankowych.

Więcej artykułów z tej kategorii

Komentarze

Dodaj komentarz do artykułu:

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.

    Sponsorujemy

    Robert Chmiel Logo Oficjalny partner Loan Magazine Awards 2016 Kongres Sektora Pożyczkowego Logo

    Nasze wyróżnienia

    Laur konsumenta 2016 Chwilowo.pl stosuje się do Zasad Dobrych Praktyk KPF

    Nasi partnerzy

    Polski Związek Instytucji Pożyczkowych logo Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce logo