Piramidy finansowe – czym są? Jak się bronić?

Aktualizacja: 2019-11-08
Data publikacji: 2019-11-08
Autor: Emila Biernaciak
Ocena: 4.4
(ilość ocen: 5)

Widmo szybkich i łatwych zarobków od zawsze rozpala wyobraźnię inwestorów. Prawda jest jednak taka, że nie istnieje żaden sposób, który pozwoliłby się wzbogacić bez nawet odrobiny wysiłku. Mimo to, co jakiś czas, do mediów trafiają informacje o ludziach, którzy skuszeni wysokimi zyskami w krótkim czasie, stracili ogromne sumy pieniędzy. Przyczyną ich problemów była naiwność i tzw. piramida finansowa. Czym są piramidy finansowe? Jak je rozpoznać? I co najważniejsze, jak nie dać się na nie nabrać?


Spis treści
Co to jest piramida finansowa?
Jak działa piramida finansowa?
Czy piramidy finansowe są legalne?
Piramida finansowa ≠ MLM
Piramidy finansowe – przykłady
Piramidy finansowe – jak nie dać się oszukać?


Co to jest piramida finansowa?

Piramida finansowa to specyficzna struktura finansowa, w której zarobki każdego z członków są wprost uzależnione od wpłat kolejnych uczestników, stojących na niższym poziomie struktury. Piramidy finansowe określa się również pojęciem piramid biznesowych czy schematem Ponziego.

Na pomysł piramidy finansowej, w latach 20. XX wieku wpadł Charles Ponzi. Zauważył on, że kupując IRC (Międzynarodowy Kupon na Odpowiedź, wykorzystywany przy sprzedaży wysyłkowej) i wymieniając go na znaczek pocztowy, udało mu się zarobić. Założył więc firmę, która miała masowo skupować europejskie IRC i sprzedawać je w USA. Zysk z takiej transakcji miał wynieść ok. 40%, co przyciągało wielu inwestorów. Z czasem jednak bieżąca działalność przedsiębiorstwa przestała się bilansować i Ponzi zmuszony był regulować prowizje udziałowców z wpłat nowych uczestników. Mimo problemów, “biznes” działał przez kilka miesięcy, dopóki całe przedsięwzięcie nie zostało zdemaskowane przez jednego z pracowników. W najlepszym okresie, piramida przynosiła swojemu założycielowi nawet 250 tys. dolarów zarobku dziennie!

Jak działa piramida finansowa?

Piramidy finansowe opierają się na zależnościach pomiędzy poszczególnymi członkami struktury oraz wpłacanych przez nich pieniądzach. W praktyce wygląda to tak, że każdy uczestnik piramidy, by zacząć zarabiać, musi nakłonić do udziału w przedsięwzięciu określoną liczbę, kolejnych osób. Nowi członkowie i wprowadzony przez nich kapitał, pracują tylko i wyłącznie na zysk wprowadzającego (osoby będącej wyżej w strukturze), stąd też potrzeba przyciągania kolejnych członków i tak dalej, i tak dalej.

W piramidzie finansowej, najwięcej zyskują więc osoby będące u szczytu piramidy, a ich zarobek zwiększa wraz z powstawaniem kolejnych szczebli.

Załóżmy, że jedna osoba wprowadza trzech członków i każdy z nich znajduje trzech kolejnych uczestników. Wówczas, na sukces tej pierwszej osoby pracuje aż dziewięciu wspólników.

Piramida finansowa.

Źródło: opracowanie Chwilowo.pl

Możliwość rozrastania się piramid finansowych jest oczywiście ograniczona. Dla przykładu, jeśli każdy członek piramidy miałby wprowadzić sześciu kolejnych członków, przy dziesiątym poziomie struktury, liczba uczestników przekroczyłaby całą ludność Polski. Przy trzynastym poziomie przekroczyłaby liczbę ludności naszej planety.

Mechanizm piramidy finansowej może funkcjonować dopóty, dopóki kapitał wpłacany przez nowych uczestników przewyższa wypłacane środki. Im więcej wypłat, tym większe ryzyko załamania się piramidy i utraty środków. Największe szanse na uzyskanie jakiegokolwiek zysku lub odzyskanie wpłaconego kapitału mają więc te osoby, które zdecydują się na wypłatę pieniędzy na początku działania piramidy finansowej. Szczególnie, że pieniądze wpłacone w piramidy finansowe nie są zwykle nigdzie inwestowane.

Czy piramidy finansowe są legalne?

Osoba tłumacząca jak wygląda schemat Ponziego.Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym jasno określa, jakie praktyki są postrzegane w polskim prawie za nielegalne. Zgodnie z art.7 ust. 14 wspomnianej ustawy, niedopuszczalne jest zakładanie, prowadzenie lub propagowanie systemów promocyjnych typu piramida w ramach których konsument wykonuje świadczenia w zamian za możliwość otrzymania korzyści materialnych, które są uzależnione przede wszystkim od wprowadzenia innych konsumentów do systemu, a nie od sprzedaży czy konsumpcji produktów stanowi nieuczciwą praktykę rynkową.

Klasyczne piramidy finansowe, w których zysk opiera się na wpłatach członków, są zatem nielegalne. Mimo to, wciąż podejmowane są próby ich tworzenia. Obecnie powstające piramidy są zwykle bardzo skomplikowane i często wykorzystują nowoczesne technologie do zamaskowania faktycznego przeznaczenia całego przedsięwzięcia. Przez to, dostrzeżenie ryzyka w porę bywa wyjątkowo trudne.

Piramida finansowa ≠ MLM

Omawiając piramidy finansowe warto też wspomnieć o MLM, czyli marketingu wielopoziomowym (marketingu afiliacyjnym). Niektórzy, mylnie, utożsamiają ze sobą oba te pojęcia. Jakie są między nimi podobieństwa i różnice?

Zarówno piramida finansowa, jak i MLM opiera się na pozyskiwaniu nowych członków. Jednak w przypadku MLM występują produkty lub usługi, które są głównym elementem biznesu i które generują dochody.

Marketing afiliacyjny mieści się zatem w normach prawnych określonych w Ustawie o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Tym samym, MLM, w przeciwieństwie do piramid finansowych, jest w Polsce legalny. Tego typu działalność prowadzą między innymi Amway, Herbalife czy FM World Polska.

Piramidy finansowe – przykłady

Piramidy finansowe, choć nielegalne, są tworzone na całym świecie. Oto kilka najgłośniejszych przykładów piramid finansowych – ku przestrodze.

Piramidy finansowe w Polsce

Przykładem piramidy finansowej, którą kilka lat temu żyły wszystkie media, jest Amber Gold. Spółka finansowa, działająca pod tą nazwą, miała inwestować pieniądze w drogocenne kruszce. Twórcy przekrętu kusili swoje ofiary wysokimi zyskami, które teoretycznie mogły sięgnąć nawet 10% (dla porównania, najkorzystniejsze lokaty oferują oprocentowanie rzędu 3-4%). W rzeczywistości, firma przeznaczała środki na zupełnie inne cele, by ostatecznie w 2012 roku ogłosić upadłość. Około 19 tys. Polaków straciło wówczas środki, na łączną kwotę 851 mln złotych.

Pierwsza piramida finansowa w Polsce została jednak założona przez Lecha Grobelnego, w 1989 roku. Powstały wówczas twór, Bezpieczna Kasa Oszczędności, zdobywał kapitał zaciągając pożyczki prywatne od chętnych inwestorów. Grobelny, w umowie pożyczki zobowiązywał się do zwrotu pieniędzy po roku, wraz z odsetkami w wysokości od 180 do 250%! W 1990 roku firma zaczęła mieć problemy z płynnością, a jej założyciel zniknął, razem z większością pieniędzy. Oszukał około 10 tys. ludzi na kwotę na 26 mld złotych (ok. 3,2 mln nowych złotych).

Piramidy finansowe na świecie

Największa piramida finansowa na świecie powstała w USA, a jej założycielem był Bernard Madoff. Jego ofiarami byli bogaci i wpływowi – aktorzy, sportowcy, elitarne kluby, a nawet .. banki! Wzięcie udziału w przedsięwzięciu nie było proste – wejść można było wyłącznie dzięki rekomendacji, a wpisowe wynosiło 10 mln dolarów.

Piramida Madoffa działała kilkadziesiąt lat. Przez jakiś czas faktycznie inwestowała powierzone środki i dostarczała świetne wyniki. W 2008 roku, w czasie kryzysu finansowego, duża grupa uczestników zdecydowała się wycofać pieniądze i okazało się, że przez ostatnich 13 lat kapitał nie był inwestowany, a zyski pochodziły z wpłat nowych członków. Klientów firmy oszukano na około 35 mld dolarów. Większość pieniędzy udało się jednak odzyskać. Sam Madoff został skazany na 150 lat więzienia.

Piramidy finansowe – jak nie dać się oszukać?

W wielu przypadkach piramidy finansowe przypominają legalnie działające firmy inwestycyjne. Jest jednak kilka symptomów, które powinny wzbudzić Twoją czujność. Oto kilka rad, jak rozpoznać piramidę finansową.

Ponadprzeciętne zyski – cechą charakteryzującą piramidy finansowe jest obietnica wyjątkowo wysokiego zwrotu z inwestycji. Na rynku finansowym panuje zasada, że im większe zyski, tym większe ryzyko inwestycyjne. Jeśli zatem firma chwali się zyskami rzędu kilkudziesięciu, czy kilkuset procent – bądź ostrożny!

Nacisk na pozyskiwanie kolejnych osób – jeśli osoby oferujące szybki sposób na zarobek mocno zachęcają do werbowania kolejnych osób, powinna Ci się zapalić czerwona lampka. Pamiętaj, że jeśli biznes nie wypali, ucierpieć mogą nie tylko Twoje finanse, lecz również relacje z najbliższymi.

Niejasny cel inwestycji – piramidy finansowe często działają pod pozorami inwestowania w różne opcje. Jeśli nie do końca rozumiesz, co się stanie z wpłaconymi pieniędzmi lub skąd się wezmą zyski, lepiej zrezygnuj z lokowania kapitału.

Firma zarejestrowana poza granicami Polski – zanim zdecydujesz się wpłacić środki, przeprowadź śledztwo na temat samej firmy. Sprawdź, czy działa legalnie i czy posiada niezbędne uprawnienia (jeśli takie są wymagane). Przydatne w tym celu będą rejestry KNF czy KRS. Szczególną uwagę zwróć na listę ostrzeżeń publicznych KNF – trafiają tam firmy prowadzące nielegalną lub podejrzaną działalność finansową.

Piramidy finansowe zawsze działają podobnie – obiecują niebotyczne zyski łatwo i w krótkim czasie. Żerują na naiwności osób, które często nie rozumieją w co mają być inwestowane ich pieniądze. I choć media rozpisują się o kolejnych udaremnionych malwersacjach, przykłady nowych piramid finansowych można mnożyć. Warto zatem, dobrze się zastanowić, zanim ulokujesz oszczędności życia w podejrzanie korzystnym “biznesie”.

Polecane oferty

Z pożyczek Vivus skorzystało już kilka milionów osób w Polsce jak i za granicą. Jeśli jeszcze nie wziąłeś swojej pierwszej chwilówki – Vivus będzie chyba najlepszym rozwiązaniem.

Pierwsza darmowa pożyczka do 5000 zł. Jedna z najczęściej wybieranych pożyczek przez użytkowników naszego portalu. Ceniona szczególnie za bezproblemowość i szybkość.

Na nieprzewidziane wydatki Wandoo przygotowało ofertę darmowej pożyczki do 3000 zł na 30 dni. Stali klienci mogą skorzystać z rabatów w programie lojalnościowym,

SolCredit jest innowacyjną firmą, która szybko pozwoli znaleźć Ci finansowanie. Dla nowych klientów pierwsza pożyczka do 5000 zł za darmo.

Komentarze

Dodaj komentarz do artykułu:

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w naszym serwisie.

Sponsorujemy

Robert Chmiel Logo Oficjalny partner Loan Magazine Awards 2016 Kongres Sektora Pożyczkowego Logo

Nasze wyróżnienia

Laur konsumenta 2016 Chwilowo.pl stosuje się do Zasad Dobrych Praktyk KPF

Nasi partnerzy

Polski Związek Instytucji Pożyczkowych logo Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce logo