Skarga pauliańska – co musisz wiedzieć?

Aktualizacja: 2020-02-18
Data publikacji: 2019-12-14
Autor: Emila Biernaciak
Ocena: 5
(ilość ocen: 3)

Zaciągają pożyczkę zawsze należy liczyć się z obowiązkiem jej spłaty. Gdy na ten cel brakuje bieżących środków, komornik zgodnie z prawem, może je wyegzekwować z majątku zadłużonej osoby. Niektórzy dłużnicy próbują obejść wierzycieli, przepisując lub sprzedając cenne rzeczy. Skarga pauliańska ma przeciwdziałać tego typu, nieuczciwym praktykom. Kiedy można z niej skorzystać? I czy przed skargą pauliańską można się obronić?

Skarga pauliańska – co to jest?

Skarga pauliańska jest narzędziem prawnym, które pozwala wierzycielom na ochronę ich interesów, w sytuacji, gdy dłużnicy próbują ukryć swój majątek przed egzekucją komorniczą.

Jeśli na skutek czynności prawnej, dokonanej przez zadłużonego, wierzyciel może zostać pokrzywdzony, ma on prawo żądać unieważnienia tej czynności. Jeśli zatem dłużnik, by uniknąć spłacania długów, np. przekaże posiadany majątek bliskiej osobie, zamiast spłacić wierzyciela, ten (jeśli udowodni swoją krzywdę) może wnioskować o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną. Jest to jednak możliwe w pewnych okolicznościach.

Kiedy stosowana jest skarga pauliańska?

Przygotowywane roszczenie pauliańskie.Szczegółowe zasady korzystania ze skargi pauliańskiej określa Kodeks cywilny. Zgodnie z Art.527.§1 “Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.

Kolejne podpunkty Art. 527 stanowią, że wierzyciela można uznać za pokrzywdzonego, jeśli dłużnik po dokonanej czynności zwiększył swoją niewypłacalność bądź stał się całkowicie niewypłacalny. Kodeks cywilny zakłada również, że jeśli osoba, która otrzymała korzyść od dłużnika, pozostaje z nim w bliskiej relacji, to można przypuszczać, że wiedziała o planie pokrzywdzenia jego wierzycieli.

Aby skarga pauliańska miała zatem zastosowanie, konieczne jest spełnienie kilku przesłanek:

  • osoba zadłużona zdążyła już dokonać czynności prawnej, np. została zawarta umowa darowizny bądź sprzedaży;
  • dokonana czynność skutkuje pokrzywdzeniem wierzyciela – dłużnik stał się przez nią całkowicie niewypłacalny lub bardziej niewypłacalny, przez co niemożliwe jest odzyskanie należności;
  • osoba trzecia, będąca stroną czynności, uzyskała dzięki niej korzyść majątkową;
  • dłużnik miał pełną świadomość podejmowanych działań i wiedział, że postępując w ten sposób może pokrzywdzić wierzyciela;
  • również osoba trzecia, która uzyskała korzyść, wiedziała lub łatwo mogła się dowiedzieć, że czynność odbywa się kosztem wierzyciela.

Gdy powyższe przesłanki są spełnione, pokrzywdzony może złożyć do sądu skargę, o anulowanie czynności dokonanej przez zadłużonego.

Skarga pauliańska w praktyce

Nie każdy zdaje sobie sprawę z tego, że aby roszczenie pauliańskie było skuteczne, musi zostać złożone przeciwko osobie trzeciej, a nie przeciw dłużnikowi.

Czynność zbycia majątku została już bowiem dokonana. W sensie prawnym, jego właścicielem jest zatem wspomniana już osoba trzecia. I to jej wierzyciel musi udowodnić, że majątek powinien zostać przeznaczony na spłatę długów.

W praktyce, skarga pauliańska ma zastosowanie zwykle w dwóch rodzajach przypadków. Pierwszym z nich jest ukrywanie majątku przez dłużnika za pomocą darowizny. Drugim przypadkiem jest sprzedaż posiadanych dóbr.

Darowizna a skarga pauliańska

Dłużnicy, by uniknąć zajęcia komorniczego majątku, często przepisują go na bliską osobę wierząc, że dzięki temu zostanie on “w rodzinie”. Jest to jednak błędna strategia. Darowizna, w przypadku skargi pauliańskiej jest stosunkowo prosta do podważenia. Również w sytuacji, gdy obdarowany nie należy do rodziny dłużnika.

Art. 528 Kodeksu cywilnego stanowi, że “Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Z przepisu wynika zatem jasno, że nawet jeśli obdarowany nie wiedział o zamiarze ukrycia majątku przez dłużnika, wierzyciel ma prawo wnioskować o anulowanie umowy. Znaczenie ma bowiem to, że wszedł w posiadanie majątku bezpłatnie. Nie poniesie zatem żadnej szkody finansowej, nawet jeśli darowizna zostanie skasowana.

Skarga pauliańska, w przypadku darowizny w kręgu rodzinnym jest nawet prostsza do przeprowadzenia. Wspomniany już art. 527 Kodeksu cywilnego domniemywa bowiem, że obdarowany, będąc w bliskiej relacji z dłużnikiem wiedział o jego zamiarach bądź łatwo mógł je przewidzieć. Uznanie czynności prawnej za bezskuteczną w takiej sytuacji, jest niemalże pewne.

Skarga pauliańska a sprzedaż nieruchomości

Nieco inaczej jest w przypadku sprzedaży. Art. 530 Kodeksu cywilnego jasno stanowi, że “(…)Jeśli jednak osoba trzecia osiągnęła korzyść majątkową odpłatnie, wierzyciel ma prawo wymagać, by daną czynność uznać za bezskuteczną jedynie wtedy, gdy osoba trzecia zdawała sobie sprawę z zamiaru dłużnika.”.

W przypadku sprzedaży majątku przez dłużnika, anulowanie umowy przez roszczenie pauliańskie może wymagać więcej wysiłku. Byłoby to bowiem krzywdzące w stosunku do kupującego, który poniósł już koszty w związku ze sprzedażą np. nieruchomości. Wyjątkiem będzie sytuacja, w której kupujący miał świadomość, że przez zakup pomaga ukryć majątek dłużnikowi.

Jak i gdzie złożyć roszczenie pauliańskie?

Jeśli jako wierzyciel, chcesz złożyć skargę pauliańską musisz pamiętać o kilku warunkach.

  • Roszczenie pauliańskie to rodzaj powództwa, a co za tym idzie musi zostać złożone w sądzie (właściwym dla miejsca zamieszkania pozwanego).
  • Pozwanym w skardze jest osoba, która uzyskała korzyść majątkową, a nie sam dłużnik.
  • Pamiętaj, aby w skardze wnioskować o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną. O ile to możliwe określ, o jaką czynność chodzi, wskaż jej uczestników oraz datę jej zaistnienia.
  • Formułując skargę, weź pod uwagę wartość zalegającej wierzytelności, a nie wartość całego majątku.
  • Możesz umieścić w pozwie wniosek o zabezpieczenie roszczenia, w postaci zakazu zbywania lub obciążania przedmiotu.

Zanim jednak złożysz skargę, pamiętaj aby poinformować dłużnika o istniejącej należności, wysyłając mu wezwanie do zapłaty. Da Ci to gwarancję, że podczas postępowania sądowego, zadłużony nie będzie mógł dowodzić, że nie wiedział o zobowiązaniu.

Jeśli roszczenie zostanie uznane za zasadne, będziesz mógł wszcząć postępowanie egzekucyjne. Będzie ono przebiegało w taki sposób, jak gdyby majątek nigdy nie zmienił właściciela.

Skarga pauliańska – termin przedawnienia

Większość czynności i narzędzi prawnych ma swoje ograniczenia czasowe. Zatem, tak jak może nastąpić przedawnienie pożyczki, tak uprawnienie do złożenie skargi pauliańskiej może wygasnąć. Kodeks cywilny zakłada, że wierzyciel musi wnioskować o uznanie czynności za bezskuteczną w terminie do pięciu lat od daty tej czynności. Po tym terminie, uprawnienie traci ważność, a sąd oddali roszczenie pauliańskie, bez względu na to czy skarżona osoba będzie powoływać się na termin przedawnienia czy nie.

Jak bronić się przed skargą pauliańską?

Jak się bronić przed skargą pauliańską?Skarga pauliańska jest narzędziem, które pozwala wierzycielom na dochodzenie ich słusznych praw. O ile więc dłużnik, w istocie próbował ukryć swój majątek przed egzekucją, trudno będzie się przed nim wybronić.

Jedno z rozwiązań podsuwa Kodeks cywilny. Zgodnie z nim, osoba, która weszła w posiadanie majątku dłużnika, może uniknąć zaspokojenia z niego roszczeń wierzyciela, o ile sama spłaci wierzyciela lub wyjawi majątek dłużnika, który wystarczy na spłatę roszczeń. Innymi słowy, jeżeli chcesz zachować np. nieruchomość darowaną przez zadłużonego rodzica, będziesz musiał spłacić wierzyciela (tego, który złożył skargę) bądź będziesz musiał wskazać inny majątek należący do rodzica.

Innym sposobem może być próba udowodnienia przed sądem, że nabywając majątek, nie wiedziałeś o zamiarach jego ukrycia, ani kłopotach finansowych dłużnika. Sam dłużnik może próbować dowieść, że nie wiedział o istnieniu wierzycieli bądź też nie zdawał sobie sprawy, że swoim czynem mógł uderzyć w ich interesy. Alternatywnie, można próbować wykazać, że dłużnik był przekonany, że będzie posiadał dochody na spłatę wierzyciela, jednak z przyczyn niezależnych od niego nie udało mu się ich uzyskać.

Zawierając umowę chwilówki czy kredytu, zobowiązujesz się do spłaty zobowiązania. Niektórzy dłużnicy próbują jednak uchylić się od obowiązku, ukrywając majątek przed egzekucją. Skarga pauliańska jest narzędziem, które może ochronić interes wierzycieli przed takimi praktykami. Dzięki niej, umowa darowizny lub sprzedaży majątku dłużnika może zostać uznana za bezskuteczną, co pozwoli na ściągnięcie należności.

Więcej artykułów z tej kategorii

Komentarze

Dodaj komentarz do artykułu:

Uprzejmie informujemy, że komentarze zawierające wulgaryzmy lub niezgodne z zasadami języka polskiego nie będą publikowane w serwisie.

Sponsorujemy

Robert Chmiel Logo Oficjalny partner Loan Magazine Awards 2016 Kongres Sektora Pożyczkowego Logo

Nasze wyróżnienia

Laur konsumenta 2016 Chwilowo.pl stosuje się do Zasad Dobrych Praktyk KPF

Nasi partnerzy

Polski Związek Instytucji Pożyczkowych logo Konferencja Przedsiębiorstw Finansowych w Polsce logo